Urlop na żądanie: ile dni i czy szef może odmówić
Cztery dni w roku pracownik może wziąć bez planowania. W małej ekipie to zwykle wiadomość o szóstej rano, dlatego warto znać zasady, zanim przyjdzie.
Poradnik · aktualizacja 13 listopada 2026
Czym jest urlop na żądanie
Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi, na jego żądanie i w terminie przez niego wskazanym, najwyżej 4 dni urlopu w roku kalendarzowym (art. 1672 Kodeksu pracy).
To nie są dodatkowe dni wolne. Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego: pracownik z wymiarem 26 dni nadal ma 26 dni, z czego 4 może wziąć bez wcześniejszego uzgadniania. Za te dni dostaje takie samo wynagrodzenie jak za zwykły urlop.
Do kiedy pracownik musi go zgłosić
Najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Sąd Najwyższy przyjął, że zgłoszenie powinno dotrzeć przed godziną, o której pracownik miał zacząć pracę, chyba że regulamin pracy albo zwyczaj w firmie pozwala zgłosić je później (wyrok z 15 listopada 2006 r., I PK 128/06).
Forma jest dowolna: telefon, SMS, wiadomość albo wniosek w aplikacji. Warto raz ustalić, do kogo i w jaki sposób pracownicy zgłaszają taki urlop, żeby rano nikt nie szukał właściwej osoby.
Czy pracodawca może odmówić
Samo zgłoszenie nie wystarcza. Pracownik powinien poczekać na odpowiedź, bo urlopu udziela pracodawca. Jeśli nie przyjdzie do pracy bez tej odpowiedzi, ryzykuje nieusprawiedliwioną nieobecność (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., II PK 26/08).
Odmówić można jednak tylko wyjątkowo, gdy szczególne okoliczności wymagają obecności właśnie tego pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 2009 r., II PK 123/09). Duża ilość pracy albo brak zastępstwa zwykle nie są takim powodem.
Ile dni i co z niewykorzystanymi
| Pytanie | Zasada |
|---|---|
| Ile dni w roku | Najwyżej 4, pojedynczo albo razem |
| Zmiana pracy w ciągu roku | Limit jest łączny u wszystkich pracodawców; wykorzystane dni podaje świadectwo pracy |
| Niewykorzystane dni | Przechodzą na następny rok jako zwykły zaległy urlop, bez prawa „na żądanie” |
| Część etatu | Także 4 dni w roku |
| Umowa zlecenia | Nie przysługuje, chyba że przewiduje to umowa |
Przykład
W poniedziałek 16 listopada 2026 pracownik zaczyna zmianę o 7:00. O 6:20 wysyła wniosek o urlop na żądanie na ten dzień.
- Wniosek dotarł przed rozpoczęciem pracy, więc jest zgłoszony w terminie.
- Szef zatwierdza go i przesuwa na budowę inną osobę.
- Pracownik ma 26 dni urlopu. Wykorzystał dotąd 18, w tym 2 na żądanie. Po tym dniu ma wykorzystane 19 z 26 dni, w tym 3 z 4 na żądanie.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie urlopu na żądanie jako 4 dodatkowych dni ponad wymiar urlopu.
- Zgłoszenie po godzinie rozpoczęcia zmiany.
- Nieprzyjście do pracy bez odpowiedzi pracodawcy.
- Odmowa tylko dlatego, że jest dużo pracy.
- Brak liczenia dni na żądanie, przez co nikt nie wie, ile już wykorzystano.
- Brak ustalonego sposobu zgłaszania.
Jak pomaga Czas Pracy
W zakładce „Urlop” pracownik zaznacza dzień, wybiera typ „Na żądanie” i wysyła wniosek. Pracodawca od razu dostaje powiadomienie na telefon, widzi wniosek w „Sprawach” razem z liczbą wykorzystanych dni i zatwierdza go albo odrzuca. Zatwierdzony dzień trafia do grafiku i do ewidencji miesiąca.
Karta urlopu pokazuje, ile dni z wymiaru zostało oraz ile z nich wzięto na żądanie, na przykład 3/4. Po przekroczeniu 4 dni aplikacja oznacza to ostrzeżeniem, a decyzja zostaje po stronie pracodawcy.
Co musi zawierać ewidencja, opisuje poradnik lista obecności a ewidencja czasu pracy, a zasady dla zleceniobiorców poradnik umowa zlecenia w aplikacji.
Poradnik opisuje ogólne zasady z Kodeksu pracy i orzecznictwa i nie jest poradą prawną. Regulamin pracy może ustalać szczegóły inaczej, dlatego wątpliwe przypadki potwierdź z kadrami albo prawnikiem.
Częste pytania
Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w roku?
Najwyżej 4 dni w roku kalendarzowym, łącznie u wszystkich pracodawców. To część urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkowe dni wolne.
Do kiedy trzeba zgłosić urlop na żądanie?
Najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, co do zasady przed godziną, o której pracownik miał zacząć pracę. Regulamin pracy albo zwyczaj w firmie może pozwalać na późniejsze zgłoszenie.
Czy pracodawca może odmówić urlopu na żądanie?
Tylko wyjątkowo, gdy szczególne okoliczności wymagają obecności pracownika w pracy. Duża ilość pracy albo brak zastępstwa zwykle nie wystarczają.
Czy niewykorzystany urlop na żądanie przechodzi na następny rok?
Dni nie przepadają, ale przechodzą jako zwykły zaległy urlop wypoczynkowy. W nowym roku pracownik znów ma 4 dni na żądanie, a nie 8.
Czy urlop na żądanie przysługuje na umowie zlecenia?
Nie. Urlop na żądanie wynika z Kodeksu pracy i dotyczy pracowników na umowie o pracę. Zleceniobiorca ma dni wolne tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa.